رزمایش پیامبر اعظم (ص) ۱۴ روز پنج شنبه ۹ مرداد با انتشار اطلاعیه روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در حالی پایان یافت، که تنش ها میان ایران و آمریکا به بالاترین حد خود در چهل و یک سال گذشته رسیده است. خروج از برجام، تحریم نفتی ایران،  سرنگونی پهپاد گلوبال هاوک، ترور سپهد قاسم سلیمانی، موشک باران پایگاه عین الاسد، گردش به شرق ایران با انتشار خبر قریب الوقوع توافق و امضاء قرار داد راهبردی ۲۵ ساله میان تهران و پکن و … نمونه هایی از افزایش سطح تخاصم و درگیری میان تهران و واشنگتن در منطقه غرب آسیا است.

در این میان برگزاری مانور مشترک نیروهای سپاه پاسداران در منطقه خلیج فارس و تنگه راهبردی هرمز پیام های مشخص سیاسی و نظامی برای متحدین، همسایگان و کشورهای حاضر در ائتلاف با واشنگتن در منطقه حاشیه خلیج فارس داشت. پیامی که توسط رسانه ها و بنگاه های مختلف خبری در سراسر جهان مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت.  در ادامه این سیاهه سعی می‌کنیم تا بازتاب رزمایش پیامبر اعظم (ص) ۱۴ را در نگاه برخی از رسانه های عربی مورد بررسی قرار داده و ابعاد نظامی و سیاسی آن را مورد تحلیل و بررسی قرار دهیم.

یکی از اهداف اصلی رزمایش پیامبر اعظم (ص) ۱۴، افزایش آمادگی تاکتیکی و تکنیکی یگان های رزم زمینی، دریایی و هوایی، و همچنین ارزیابی توان فنی و عملیاتی سپاه پاسداران در خلیج فارس و بستن تنگه هرمز در شرایط اضطراری بود. تهران در این رزمایش بار دیگر، استراتژی واقع گرایی تهاجمی خود را در برخورد پیش گیرانه با تهدیدات و عناصر نامطلوب به نمایش گذاشت و این پیام را به کشورهای همسایه ارسال کرد که هرگونه تهدید از جانب بیگانگان از خاک کشور های همسایه با پاسخ محکم و قاطع ایران روبه رو خواهد شد. سپاه پاسداران در رزمایش پیامبر اعظم (ص) ۱۴ از موشک های بالستیک نقطه زن تاکتیکی که بسیار دقیق بوده و به سر جنگی شدید الانفجار مجهز هستند؛ برای انهدام اهداف کوتاه بُرد، بهره برد.

 موشک های کوتاه برد خانواده فاتح که هزینه ای بسیار کم تر از موشک های دور برد ایرانی مانند شهاب ۳ و سجیل دارند؛ این پیام را برای دشمنان ما دارد که ایران می‌تواند کیلومتر ها دورتر از مرز خود یعنی در لبنان و سوریه، با عبور از گزند سامانه های موشکی، اسراییل را زیر آتش نیروهای مقاومت قرار دهد‌.

 نکته دوم نحوه پرتاب بی سابقه موشک ها بجای لانچر های معمول از زیر زمین بود! استفاده از این روش هرگونه رصد و شناسایی پهپادی و ماهواره ای را با اخلال رو به رو می‌کند‌. اما بخش اصلی این رزمایش هدف قرار دادن مدل ناو هواپیما بر از طریق شلیک انبوه موشک های سبک وزن با استفاده از لانچر های متحرک از ساحل و خشکی بوده است تا امکان خنثی سازی عملیات را به حداقل برساند. در ادامه این متن سعی می‌کنیم تا به واکنش کارشناسان و ناظران نظامی در رسانه های عربی را مورد تحلیل و بررسی قرار دهیم:

  1. اولین واکنش از سمت فاکس نیوز و سی ان ان، به نقل از منابع مطلع، در مورد آماده باش نیروهای آمریکایی در پایگاه های العدید قطر، الظفره امارات و پادگان نیروی دریایی آمریکا در بحرین بود؛ که مورد تحلیل و بررسی رسانه های عربی قرار گرفت.
  2. یکی دیگر از جنبه های این مانور که مورد توجه رسانه های عربی قرار گرفت، استفاده از عکس های ارسالی ماهواره امید در طول رزمایش بود که به -دلایل حفاظتی- تصاویر آن منتشر نشد. همزمان تصاویری فتوشاپ شده در شبکه های اجتماعی رد و بدل می شد که از گوگل ارث بود. همین موضوع دست مایه جنگ روانی دشمن جهت استهزاء و بی اهمیت جلوه دادن پروژه ماهواره امید قرار گرفت.
  3. استفاده از لانچر موضوع دیگری بود که رسانه ها و کارشناسان به آن پرداختند. استفاده از لانچر های عظیم الجثه و سنگین متحرک برای موشک های سنگین و بزرگ مورد استفاده قرار می گیرد. گروهی از کارشناسان -عمدتاً عرب- که قصد کوچک نمایی توان نظامی ایران را داشتند، به تحقیر این اقدامات ندسا روی آوردند! از نگاه این افراد هدف از طراحی و تولید موشک های سبک، آتش گسترده بر علیه دشمن است؛ به گونه ای که سامانه های سپر دفاعی در برابر انبوه موشک های مهاجم خارجی کارایی خود را از دست بدهند. اما این لانچر های سنگین و عظیم الجثه قابلیت شلیک تنها یک موشک را در لحظه دارند! همچنین سهولت ردیابی لانچر های بزرگ توسط سامانه های راداری، نقطه ضعف دیگر این لانچر ها است‌. اما گروه دیگری از کارشناسان معتقدند در این رزمایش از لانچر های کوچک نیز استفاده شد و تصاویر منتشر شده از لانچر های عظیم الجثه بیانگر «دو کاربره شدن»و قابلیت بالای این لانچرها در شلیک موشک های سبک و سنگین است.
  4. اما شاید مهم ترین سوژه این رزمایش در قاب رسانه های سعودی، اشاره به سرنوشت ماکت ناو هواپیمابر در طول رزمایش بود! هیچ یک از موشک های شلیک شده به بخش اصلی و مرکزی ماکت برخورد نکرد، بلکه صرفا چند موشک به نوک و بخش انتهایی ناو اصابت کرد! همین موضوع سبب کنایه و تمسخر رسانه های معاند، به ویژه رسانه های سعودی شد‌.

در ادامه به بازتاب سیاسی و رسانه ای این رزمایش در قاب رسانه های عربی خواهیم پرداخت. خبرگزاری الجزیره در گزارشی با اشاره به ابعاد ضد آمریکایی مانور پیامبر اعظم، به گشتی زنی قایق های تندرو سپاه پاسداران و همچنین حمله موشکی به بدل ناو هواپیمابر پرداخت. الجزیره در ادامه گزارش خود به تاریخچه ای کوتاه از تنش های ایران و آمریکا در دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ اشاره کرد.

خلیج آنلاین نیز این رزمایش را پیامی از سوی تهران برای آمریکا و کشورهای منطقه دانست. این رسانه وابسته به دوحه و همچنین به مسئله تهدیدات متقابل ایران و آمریکا در خلیج فارس پرداخت و به نقل از مقامات ایران اعلام کرد:《در صورت قطع صادرات نفت به کشورهای خریدار نفت ایران و همچنین حمله به تاسیسات هسته ای ایران، جمهوری اسلامی تنگه هرمز را خواهد بست》. امری که مقامات آمریکایی آن را خط قرمز خود دانستند.

العربی الجدید نیز در گزارش مفصلی به ابعاد مختلف این رزمایش پرداخت. این رسانه عربی با اشاره به تیرگی روابط ایران با اتحادیه اروپا و آژانس بین المللی انرژی اتمی، همزمان با افزایش سطح تنش ها با واشنگتن و همچنین تشدید درگیریها در منطقه بویژه عراق و سوریه، برگزاری این مانور را پیامی تهدید آمیز از سمت تهران برای آمریکا دانست.

میدل ایست آی نیز در گزارشی مشابه به ابعاد مختلف این رزمایش و اهداف سیاسی و نظامی آن پرداخت. رسانه‌های وابسته به قطر به نظر می رسد ضمن ابراز نگرانی از افزایش سطح تنش ها در خلیج فارس، مانند همیشه موضع بی طرفی اتخاذ کرده و مواضع و ملاحظات هر دو طرف را پوشش می دهند.

اما در طیف دیگر رسانه های عرب زبان ما شاهد پوشش جهت دار رزمایش پیامبر اعظم از سمت تریبون های سعودی و اماراتی بودیم.

خبرگزاری العربیه در ابتدای گزارش خود، مواضع «ربکا ریبریچ»، سخنگوی ناوگان پنجم ارتش ایالات متحده آمریکا را پوشش داد. سخنگوی ناوگان پنجم با انتقاد از آنچه «ماجراجویی و بی مسئولیتی» نظام ایران توصیف کرد، اظهار داشت: «ما به دنبال درگیری در منطقه نیستیم اما برای دفاع از نیروها و منافع ایالات متحده در برابر تهدیدهای دریایی در منطقه آماده ایم.» این رسانه سعودی در ادامه گزارش خود پس از بررسی ابعاد نظامی این مانور به هم زمانی این رزمایش با تحرکات آمریکا برای تمدید تحریم‌های تسلیحاتی ایران، که براساس قطعنامه های شورای امنیت ماه اکتبر سال جاری میلادی به پایان می‌رسد، اشاره کرد.

خبرگزاری اِرم وابسته به امارات متحده عربی با اتخاذ موضعی تند، رزمایش پیامبر اعظم را تهدیدی علیه امنیت انرژی در تنگه هرمز و در راستای افزایش تنش ها میان ایران و آمریکا ارزیابی کرد. این رسانه همچنین با بازتاب مواضع سخنگوی ناوگان پنجم ارتش آمریکا پرداخت.

رسانه های وابسته به عربستان سعودی و امارات در بازتاب این رزمایش خط همیشگی ایران هراسی را دنبال کرده و در راستای مواضع رسمی دستگاه های سیاست خارجی دولت های متبوع خود عمل می‌کنند.

اگر کمی از فضای رسانه ای فاصله بگیریم، واقعیت آن است که ایالات متحده دیگر مانند گذشته به دنبال حفظ صلح و ثبات در منطقه برای تامین امنیت انرژی مورد نیاز خود نیست. امروز آمریکا با پشت سر گذاشتن عربستان سعودی و روسیه، به عنوان بزرگ ترین تولید کننده و مصرف کننده نفت و گاز جهان شناخته می شود. پیش بینی ها نشان می دهد که ایالات متحده در سال ۲۰۳۵ به خودکفائی کامل در زمینه سوخت های فسیلی خواهد رسید. افزایش تنش ها در منطقه  می توانند سبب التهاب در بازار نفت و افزایش قیمت آن شوند. همین امر سبب توجیه اقتصادی تولید و صادرات نفت شیل برای واشنگتن و تسخیر سهم بیشتری از بازار از جانب ایشان می شود.

در نقطه مقابل چین و هند در مسیر توسعه شتابان خود، روز به روز به انرژی منطقه خاورمیانه وابسته تر می شوند. این جا به جایی مشتریان بزرگ نفتی از غرب به شرق سبب تغییر نقشه سیاسی و بلوک بندی جدید قدرت در منطقه خاورمیانه می شود. قرارداد راهبردی ۲۵ ساله میان تهران و پکن را می‌توان بخشی از پازل خاورمیانه جدید محسوب کرد.