تنها چند ماه تا برگزاری انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در 3 نوامبر، برای انتخاب چهل و ششمین رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا باقی مانده است. اوج گیری تنش ها و جنگ تجاری با چین، سردی روابط با بروکسل، شکست مذاکرات با پیونگ یانگ، بن بست در بحران ونزوئلا، تشدید تهدید ایران با برگزاری مانور بزرگ پیامبر اعظم (ص) ۱۴ در خلیج فارس ، شکاف در بین اعضاء شورای همکاری و تداوم محاصره دوحه، نشانه هایی از شکست سیاست های کاخ سفید در خارج از مرزهای این کشور است.

دونالد ترامپ در شرایط گنونی با بحران نبود پیروزی و دست آورد چشمگیر در حوزه سیاست خارجی رو به رو است. از همین رو سفر برایان هوک نماینده ویژه ایالات متحده در امور ایران و مشاور ارشد سیاست گذاری وزیر امور خارجه ایالات متحده به منطقه و تلاش برای حل بحران سه ساله شورای همکاری خلیج فارس و حمایت از نقش میانجی گرایانه کویت و عمان، و ایجاد جبهه واحد علیه تهدید ایران را می‌توان در همین راستا ارزیابی کرد. اما برخی معتقدند که این تلاش ها جدی نیست و واشنگتن علاقه ای به بهبود روابط میان اعضای شورای همکاری برای مقابله با ایران ندارد. سوال اصلی این است که آیا واشنگتن برای حل بحران قطر عزم جدی دارد؟

این بحران پس از آن آغاز شد که عربستان سعودی، امارات، بحرین و مصر در ۵ ژوئن ۲۰۱۷ از زمین، هوا و دریا رابطه خود با دوحه را قطع نموده و این کشور را محاصره کردند. قطر به اتهام حمایت از تروریسم تحریم شد؛ که البته دوحه آن را شدیداً تکذیب کرد. تحلیل گران معتقدند این حرکت از جانب دوحه گامی در جهت اتخاذ تصمیمات مستقل از ریاض بوده است.

تداوم بحران قطر سبب سفر برایان هوک به منطقه شد تا وی درباره تاخیر در حل و فصل بحران بین کشور های حاشیه خلیج فارس به گفت و گو و رایزنی بپردازد. با توجه به گمانه زنی های متعددی که طی هفته ها و ماه های گذشته در مورد مواضع اعلامی از سوی آمریکا مطرح شده؛ به نظر می رسد واشنگتن عزمی جدی برای حل و فصل این بحران دارد تا با کمک کشور هایی همچون کویت و عمان هر چه سریع تر این اختلافات پایان یابد و عواملی که سبب ایجاد شکاف در دیوار کاخ رابطه کشورهای خلیج فارس شده از بین برود. برایان هوک، نماینده ویژه آمریکا گفت:《در سفر به کویت، ما وحدت شورای همکاری خلیج (فارس) برای مقابله با تهدیدات را تحسین و از ادامه تلاش های آشتی جویانه این کشورکه سال ها نقش مهمی با هدایت امیر شیخ صباح الاحمد الصباح در آن ایفا کرده، حمایت می‌کنیم》به گزارش خبرگزاری کویت “کونا”، برایان هوک در جریان سخنرانی خود در کنفرانس مطبوعاتی روز دوشنبه (۲۷ ژوئیه ۲۰۲۰) افزود:《کویت مجموعه ای توانمند و قابل اطمینان دارد تا بتواند در زمینه دستیابی به صلح و آشتی در خلیج فارس کار کند؛ بویژه آنکه این بحران بسیار طولانی شده است.》

کویت تلاشی بی وقفه برای حل بحران خلیج و پایان دادن به این منازعه با نزدیک کردن دیدگاه ها و تداوم دیپلماسی معمول خود آغاز کرده است؛ تا با ترمیم روابط میان کشور های حاشیه خلیج فارس، نقش شورای همکاری را به وضع سابق خود باز گرداند.

مسقط نیز به عنوان میانجی گر سنتی و فعال منطقه در تلاش است تا با کاهش تنش ها آرامش را به خلیج فارس بازگرداند. آخرین تلاش ها برای حل این بحران دیدار ماه گذشته شیخ صباح با یوسف بن علوی وزیر امور خارجه عمان و شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی وزیر خارجه قطر بوده است.

اخیراً الینا رومانوسکی سفیر ایالات متحده در کویت بار دیگر  به حمایت واشنگتن از تلاش های کویت برای دستیابی به صلح در خلیج فارس اشاره کرد و اظهار داشت:《این (اقدامات) تلاشی برای یافتن راه حلی برای این پرونده در دور بعدی مذاکرات است.》

برایان هوک با توجه به چالش های پیش رو در منطقه و لزوم وحدت برای جلوگیری از بی ثباتی در خاورمیانه- مسئله ای که واشنگتن به آن علاقه ای ندارد- به نقش قطر در خلیج فارس نیز اشاره و تاکید کرد: «دوحه به صلح و ثبات منطقه کمک فراوانی می‌کند و در طیف وسیعی از مسائل امنیتی شریک واشنگتن است. بین ما همکاری های عمیق اقتصادی، دیپلماتیک و پیوند های فرهنگی وجود دارد. وقتی من در قطر هستم، مذاکرات همیشه خوب و مفید بوده است.»

با وجود تلاش های صورت گرفته اما به نظر می‌ رسد ما شاهد موانع و عدم اراده جدی از سوی طرفین بحران هستیم. مسئله ای که واشنگتن نمی‌ خواهد به آن اشاره کند. نماینده آمریکا دائما بر لزوم وجود وحدت میان کشور های شورای همکاری و تمرکز بر روی منافع مشترک مانند مسائل امنیتی، اقتصادی، دیپلماتیک تاکید و کشور ها را تشویق به پایان تخاصم می‌کند! اما تا امروز تماس های آمریکا با طرفین منازعه برای حل بحران، تغییری در وضعیت منطقه بوجود نیاورده است.

چندی پیش شبکه فاکس نیوز به نقل از منابع مطلع اعلام کرد توافق برای پایان محاصره قطر قریب الوقوع به نظر می رسد. بین مقامات بلند پایه عربستان، قطر، امارات و آمریکا نشست های متعددی برگزار شده بود؛ اما امارات در آخرین لحظه موضع خودش را تغییر داد و از عربستان خواست ارائه پیشنهاد لغو محاصره قطر را که از حمایت آمریکا برخوردار بود، متوقف کند. این موضع امارات، دولت دونالد ترامپ را از تحقق یک دست آورد تعیین کننده در سیاست خارجی و تقویت موضع واشنگتن علیه ایران محروم کرد. حال شاید بتوان حدس زد که این امارات بود که بر سر روند مذاکرات ریاض خلل ایجاد و آن گام های مثبت را با بن بست رو به رو کرد.

 اما روی دیگر سکه آن است که برخی علاوه بر شک در عزم کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس به عزم جدی آمریکا برای حل و فصل بحران خلیج فارس نیز شک دارند. در همین زمینه مفید المصطفی می‌گوید : «من فکر نمیکنم اظهارات برایان هوک هیچ دلیل یا مدرکی برای حل بحران خلیج باشد. اولین بار نیست که اظهاراتی از این دست از مقامات آمریکایی می شنویم؛ مخصوصا هنگامی که در دوحه هستند، این اظهارات شبیه به پروتکل های رسمی مقامات آمریکایی است.» المصطفی در مصاحبه با «خلیج آنلاین» اظهار داشت: «نمی‌توان به بیانیه یک فرستاده  آمریکایی تکیه کرد. اگر این بیانیه توسط رئیس جمهور ترامپ یا وزیر خارجه وی مایک پومپئو قرائت شده بود، می توانستیم بیشتر در مورد آن بنویسیم.» وی افزود: «شکی نیست که آمریکا، متحد استراتژیک همه ی کشورهای عربی حوزه خلیج فارس است و اگر واقعا اراده ای برای حل بحران داشت، می توانست آن را حل کند، اما برای آن تلاش جدی نکرد. تنها امید برای حل این بحران برنامه صلح آمیزی بود که ترامپ قصد داشت در سال ۲۰۱۸ برگزار کند، اما نه آمریکا و نه کشورهای حاشیه خلیج فارس عزم جدی نداشته و این خود سبب از بین رفتن امید های دلبسته به آنها شد. شکست ترامپ و پیروزی دموکرات ها در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا ممکن است درهای امید را برای حل بحران باز کند.» المصطفی در ادامه مصاحبه دلایلی برای اثبات جدی نبودن آمریکا برای حل بحران خلیج فارس آورد و گفت: «به عنوان مثال عمان روابط دیپلماتیک خوبی با ایران دارد و آمریکا در عین حال از ایشان نخواسته که سیاست خود را تغییر دهند و یا میزان تجارت ایران با امارات نیز رقم بسیار بالایی است. روابط دیپلماتیک و اقتصادی قطر با ایران نیز تفاوت چندانی با همتایان اماراتی و عمانی اش ندارد. البته ممکن است کمتر از آن ها باشد. از این رو صحبت از ایجاد جبهه متحد خلیج فارس برای مقابله با ایران چیزی جز وهم نیست.»

 بازی تاج و تخت در شورای همکاری خلیج فارس میان سه ضلع دوحه-ابوظبی-ریاض وارد ابعادی جدیدی شده است. نزاعی که روزی در نهایت می توانست بر روی قبایل منطقه حجاز تاثیر گذار باشد، امروز نه تنها وارد رقابتی ژئوپولیتیکی و ایدئولوژیکی در منطقه خاورمیانه و حتی جهان اسلام شده است؛ بلکه بر روی سیاست های بزرگ ترین قدرت تاریخ بشر نیز در واشنگتن و کی استریت تاثیر می گذارد‌.

شکاف در شورای همکاری خلیج فارس نه تنها منافع و اهداف ایالات  متحده در منطقه خاورمیانه را تضعیف می‌کند؛ بلکه می‌ تواند ترامپ را در نوامبر از قدرت به زیر بکشد. بر همین اساس سفر برایان هوک به منطقه و تلاش برای میانجی گری میان کشورهای شورای همکاری برای حل بحران قطر را می توانیم عزمی جدی در جهت ایجاد جبهه واحد علیه تهدید تهران و برگ برنده ای در دست جمهوری خواهان آمریکایی برای تسخیر دوباره کاخ سفید ارزیابی کنیم.